برای تفسیر نتایج کمک می خواهی؟
تیم تحلیل آماری تزنویسه نتایج را به صورت علمی برای پژوهش شما تفسیر می کند.
این ابزار چه کاری انجام می دهد؟
این صفحه برای کار با چند توزیع احتمال و محاسبه احتمال، صدک و مقدار بحرانی طراحی شده است. مقدار بحرانی همان نقطه ای از توزیع است که ناحیه مشخصی از احتمال را در یک یا دو دُم جدا می کند.
تفاوت احتمال تجمعی و مقدار بحرانی چیست؟
تابع توزیع تجمعی (CDF) به شما می گوید احتمال قرار گرفتن متغیر تصادفی در مقدار کمتر یا مساوی x چقدر است. تابع معکوس یا quantile برعکس عمل می کند: یک احتمال می دهید و مقدار x متناظر با آن را پیدا می کنید.
مقادیر بحرانی آزمون های آماری معمولاً از همین quantileهای توزیع مرجع به دست می آیند.
کدام توزیع را انتخاب کنیم؟
| توزیع | کاربرد رایج | پارامتر مهم |
|---|---|---|
| نرمال استاندارد | z، تقریب های نرمال و احتمال های استاندارد | بدون درجه آزادی |
| Student t | استنباط میانگین/ضرایب با برآورد واریانس | درجه آزادی |
| کای دو | واریانس، بعضی آزمون های برازش و استقلال | درجه آزادی |
| F | نسبت واریانس ها و ANOVA/مدل های خطی | دو درجه آزادی |
درجه آزادی چرا مهم است؟
شکل توزیع های t، کای دو و F به درجه آزادی وابسته است. استفاده از df اشتباه باعث می شود احتمال یا مقدار بحرانی اشتباه محاسبه شود. درجه آزادی باید از مدل یا آزمون شما استخراج شود، نه اینکه صرفاً برابر حجم نمونه قرار داده شود.
یک طرفه یا دوطرفه؟
در آزمون یک طرفه، کل α در یک دُم قرار می گیرد. در آزمون دوطرفه، α معمولاً بین دو دُم تقسیم می شود. برای مثال در آزمون دوطرفه با α=0.05، هر دُم 0.025 احتمال می گیرد.
جهت آزمون باید از فرضیه و طرح تحلیل از قبل مشخص شده باشد؛ بعد از دیدن نتیجه نباید برای کوچک تر شدن p-value آن را تغییر دهید.
مثال مقدار بحرانی z
برای فاصله اطمینان دوطرفه 95 درصد در توزیع نرمال استاندارد، مقدار بحرانی تقریباً ±1.96 است. این یعنی 95 درصد جرم احتمال مرکزی بین این دو مقدار قرار می گیرد و مجموعاً 5 درصد در دو دُم باقی می ماند.
مثال مقدار بحرانی t
در توزیع t، مقدار بحرانی علاوه بر α به df وابسته است. در df کوچک، دُم ها سنگین ترند و مقدار بحرانی دوطرفه 95 درصد معمولاً بزرگ تر از 1.96 است. با افزایش df، توزیع t به نرمال استاندارد نزدیک می شود.
کای دو و F چرا متقارن نیستند؟
توزیع کای دو فقط روی مقادیر غیرمنفی تعریف می شود و معمولاً چوله است. توزیع F نیز غیرمنفی و نامتقارن است. بنابراین قواعد «± مقدار بحرانی» که برای z یا بعضی کاربردهای t آشناست، مستقیماً برای این توزیع ها قابل استفاده نیست.
مقدار بحرانی و p-value چه رابطه ای دارند؟
هر دو از همان توزیع مرجع می آیند. روش مقدار بحرانی بررسی می کند آیا آماره آزمون وارد ناحیه رد شده است یا نه؛ p-value اندازه دُمی را گزارش می کند که آماره مشاهده شده یا مقدار شدیدتر را پوشش می دهد. اگر هر دو با یک فرضیه، توزیع و α درست محاسبه شوند، تصمیم آزمون باید سازگار باشد.
چه خطاهایی رایج اند؟
- استفاده از α=0.05 به جای α/2 در آزمون دوطرفه؛
- وارد کردن درجه آزادی اشتباه؛
- استفاده از توزیع z زمانی که روش به t نیاز دارد؛
- فرض تقارن برای کای دو یا F؛
- تغییر یک طرفه/دوطرفه بودن بعد از مشاهده داده؛
- اشتباه گرفتن quantile با probability.
برای گزارش در پایان نامه چه بنویسیم؟
- نام توزیع مرجع؛
- درجه یا درجات آزادی؛
- سطح α؛
- یک طرفه یا دوطرفه بودن؛
- آماره آزمون و مقدار بحرانی یا p-value؛
- منطق انتخاب آزمون.
برای انتخاب آزمون و تفسیر کامل تر، خدمات تحلیل آماری و انجام فصل چهارم پایان نامه را ببینید.
سؤالات متداول
آیا مقدار بحرانی همیشه ثابت است؟
خیر. به توزیع، α، تعداد دُم ها و در بسیاری از توزیع ها به درجه آزادی بستگی دارد.
آیا 1.96 برای همه آزمون های 95 درصد درست است؟
خیر. 1.96 مربوط به quantile نرمال استاندارد در حالت دوطرفه 95 درصد است.
آیا t با df زیاد همان z می شود؟
توزیع t با افزایش df به توزیع نرمال استاندارد نزدیک می شود.
آیا مقدار بحرانی کای دو می تواند منفی باشد؟
خیر؛ توزیع کای دو روی مقادیر غیرمنفی تعریف می شود.
منبع روش شناختی
جدول ها و تعاریف مقادیر بحرانی توزیع های نرمال، t، F و کای دو در NIST/SEMATECH e-Handbook آمده اند.
برای سایر محاسبه گرها به هاب ابزارهای محاسبه آنلاین برگردید.